Next
Midyat’ta Süryanice Kitabeler Bulundu: 1600 Yıllık Kilise Kalıntısı Olabileceği Değerlendiriliyor
Tesadüfen ortaya çıkarılan ve üzerinde Süryanice (Aramice) yazılar bulunan taş kitabelerin, bölgede geçmişte var olduğu düşünülen bir kiliseye ait olabileceği ifade ediliyor.
Edinilen bilgilere göre, mahallede bir vatandaş tarafından gerçekleştirilen kilitli parke taşı döşeme ve çevre düzenleme çalışmaları sırasında taş yapı kalıntılarına rastlandı. Çalışmalar derinleştikçe yazılı taş kitabelerin ortaya çıkması üzerine durumun sıradan bir yapı kalıntısından ibaret olmadığı anlaşıldı. Taşlar üzerindeki yazıların Süryanice olduğunun fark edilmesiyle birlikte yetkililere haber verildi.
İhbar üzerine olay yerine gelen jandarma ekipleri bölgede güvenlik önlemleri alarak kalıntıları koruma altına aldı. Yapılan ilk incelemelerin ardından durum Mardin Müze Müdürlüğü’ne bildirildi. Müze Müdürlüğü ekiplerinin alanda detaylı arkeolojik inceleme yapması bekleniyor.
Sanat tarihçisi Mervan Yavuz, buluntuların kapsamlı inceleme sonrasında daha net değerlendirilebileceğini belirterek, taşların müze yetkililerince alınarak analiz edileceğini söyledi. Yavuz, bu keşfin Mardin tarihine önemli katkılar sunabileceğini ifade etti.
Uzmanların ilk değerlendirmelerine göre ortaya çıkan kalıntıların, geçmiş yüzyıllarda bölgede faaliyet göstermiş bir ibadet yapısına, büyük olasılıkla bir kiliseye ait olduğu tahmin ediliyor. Kalıntıları inceleyen bazı arkeologlar, taş işçiliği ve yazı karakterlerini esas alarak buluntuların Doğu Roma İmparatorluğu dönemine, yani milattan sonra 4. ile 5. yüzyıllar arasına tarihlenebileceğini belirtiyor.
Kitabeler üzerindeki yazıların tam olarak çözümlenmesi için uzman dil bilimciler ve epigrafların çalışma yürütmesi bekleniyor. Yazıtların okunmasıyla birlikte hem buluntuların kesin tarihi hem de hangi dini yapıyla ilişkili oldukları daha net ortaya çıkacak.
Bölge, tarih boyunca Süryani topluluklarının en önemli yerleşim alanlarından biri olan Tur Abdin sınırlarında yer alıyor. Bu nedenle yeni buluntunun, Tur Abdin’in kültürel ve dini geçmişine ışık tutabileceği değerlendiriliyor.
Süryani Dili, Kültürü ve Edebiyatı Derneği Başkanı Yusuf Beğtaş, köyün tarihsel önemine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
“Midyat’a bağlı Eştrako köyü tarihî bir yerleşimdir. Tarih boyunca Süryani kültürüne hizmet etmiş, kiliseye ve kültüre önemli şahsiyetler yetiştirmiştir.”
Beğtaş, “Eştrako” adının kökenine ilişkin de dikkat çekici bilgiler paylaştı. Eştrako (ܐܫܬܪܟܐ) isminin oldukça kadim bir Süryanice kelime olduğunu belirten Beğtaş, bu sözcüğün antik Mezopotamya’dan günümüze ulaşan tıbbî bir terim olduğunu ifade etti. Kelimenin, Süryanicede neşter, bisturi, cerrahi bıçak, ince kesici alet, hatta jilet ve ustura anlamlarına geldiğini söyledi.
Bulunan yazıtlarla ilgili değerlendirmesinde ise Beğtaş, taşlardaki yazıların Süryanicenin Estrangelo hattıyla yazıldığını belirterek şöyle konuştu:
“Yazılar oldukça açık ve nettir. Fotoğraflardan şimdilik tamamını okuyamadım. Ancak yazı karakterinden hareketle bunların 4. veya 5. yüzyıla ait olabileceğini tahmin ediyorum. Muhtemelen bu yazıtlar, orada bulunmuş bir kilise kalıntısına aittir. İlerleyen süreçte bu yazıtları okuyabildiğimizde, belki de yöremizin saklı kalmış tarihî bir sayfasını keşfetmiş olacağız.”
Edip Aslan da süreci anlatarak, “Ortaca kırsal mahallesinde yapılan kilitli parke taşı ve peyzaj çalışmaları sırasında yer altında tesadüfen tarihi kalıntılar bulundu. Taşların üzerinde yazılar olduğunu fark edince vakit kaybetmeden jandarmaya ve Mardin Müze Müdürlüğü’ne haber verdik. Bölgede hızla güvenlik önlemleri alındı” dedi.
Uzman Süryolog ve Turabdin Enstitüsü Başkanı Adem Coşkun ise yapılan ilk incelemelerde yazı karakterlerinin 4. veya 5. yüzyıla işaret ettiğini belirterek, buluntuların mezarlık ve kilise kalıntılarına ait olabileceğini söyledi.
Bulunan kitabeler ve taş eserler, detaylı inceleme ve koruma çalışmaları kapsamında Mardin Müze Müdürlüğü tarafından teslim alınarak muhafaza altına alındı. Yapılacak bilimsel incelemelerin ardından, keşfin bölge tarihine ilişkin yeni veriler sunması bekleniyor.
