Next
Çalışmalar esnasında tesadüfen bulunan ve üzerinde Süryanice (Aramice) yazılar yer alan kitabelerin, bölgede geçmişte var olduğu düşünülen bir kiliseye ait olabileceği belirtildi.
Edinilen bilgilere göre, mahallede bir vatandaş tarafından gerçekleştirilen peyzaj düzenlemesi sırasında taş yapı kalıntılarına rastlandı. Durumdan şüphelenen vatandaş, çalışmayı sürdürdükçe yazılı taş kitabelerle karşılaştı. Kitabeler üzerindeki yazıların Süryanice olduğunun anlaşılması üzerine yetkililere haber verildi.
İhbar üzerine olay yerine gelen jandarma ekipleri, bölgede güvenlik önlemleri alarak kalıntıları koruma altına aldı. İlk incelemenin ardından durum Mardin Müze Müdürlüğü’ne bildirildi. Müze Müdürlüğü tarafından alanda detaylı arkeolojik inceleme yapılması bekleniyor.
Uzmanların ilk değerlendirmelerine göre ortaya çıkan kalıntıların, bölgede geçmiş yüzyıllarda faaliyet göstermiş bir ibadet yapısına, büyük olasılıkla bir kiliseye ait olduğu tahmin ediliyor. Kalıntıları inceleyen bazı arkeologlar, taş işçiliği ve yazı karakterlerinden yola çıkarak buluntuların Doğu Roma İmparatorluğu dönemine, yani milattan sonra 4’üncü ile 5’inci yüzyıllara tarihlenebileceğini ifade etti.
Kitabeler üzerindeki yazıların net biçimde okunabilen bölümlerinin uzman dil bilimciler ve epigraflar tarafından çözümlenmesiyle, buluntuların hangi döneme ait olduğu ve hangi dini yapıyla bağlantılı olduğu daha net ortaya çıkacak.
Bölge, tarih boyunca Süryani topluluklarının önemli yerleşim alanlarından biri olarak bilinirken, ortaya çıkarılan bu yeni buluntunun Tur Abdin bölgesinin kültürel ve dini geçmişine ışık tutabileceği değerlendiriliyor.
Süryani Dili, Kültürü ve Edebiyatı Derneği Başkanı Yusuf Beğtaş ise konuyla ilgili olarak, “Midyat’a bağlı Eştrako (Ortaca) köyü tarihî bir köydür. Tarih boyunca Süryani kültürüne hizmet etmiş, kiliseye ve kültüre önemli şahsiyetler yetiştirmiştir.
Öncelikle belirtmeliyim ki Eştrako (ܐܫܬܪܟܐ) çok kadim bir Süryanice isimdir. Bu isim, antik Mezopotamya uygarlığından günümüze kadar ulaşmış tıbbî bir terimdir. Bugünkü tıbbî literatürdeki anlamıyla Süryanicede intraket, enjektör, neşter, bisturi, cerrahî tıbbî bıçak ve ince kesici alet anlamlarına gelmektedir. Ayrıca berber ve kuaförlerin kullandığı jilet ve ustura anlamında da kullanılmaktadır.
Eştrak(o)’nun (ܐܫܬܪܟܐ) Süryanicede sembolik ve ruhsal anlamları da vardır. Süryani kültüründe neşter, hastalığı ortaya çıkarır; gizli olanı açığa vurur ve acı vererek iyileştirir. Bu nedenle Eştrak(o), zamanla mecazî anlamda hakikati açığa çıkaran söz, ruhu arındıran öğreti ve yanılsamaları kesip atan bilgelik anlamlarında yorumlanabilecek güçlü bir sembole dönüşmüştür.
Bu açıdan bakıldığında Eştrak(o) (ܐܫܬܪܟܐ), yalnızca bir cerrahî alet değil, aynı zamanda gerçeğe ulaşmak için yapılan hassas müdahalenin sembolü olarak da okunabilir.
Midyat’a bağlı Eştrako (Ortaca) köyünde bulunan tarihsel taşlardaki Süryanice yazıtlara gelince; burada, yani Eştrak (Ortaca) köyünde yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarılan tarihsel taşlardaki yazıtlar Süryanicenin Estrangelo hattıyla yazılmıştır. Yazılar oldukça açık ve nettir. Fotoğraflardan şimdilik tamamını okuyamadım. Ancak yazı karakterinden hareketle bunların 4. veya 5. yüzyıla ait yazıtlar olabileceğini tahmin ediyorum. Muhtemelen bu yazıtlar, orada bulunmuş bir kilise kalıntısına aittir.
İlerleyen süreçte bu yazıtları okuyabildiğimizde, belki de yöremizin saklı kalmış tarihî bir sayfasını keşfetmiş olacağız.” Açıklamasında bulundu.
Ortaca Mahalle Muhtarı Edip Aslan ise, "Mardin'in Ortaca kırsal mahallesinde kilitli parke taşı döşeme ve peyzaj çalışmaları yapıldığı sırada, yer altında tesadüfen tarihi kalıntılar bulundu. Taşların üzerinde yazılar olduğunu fark edince vakit kaybetmeden jandarmaya ve Mardin Müze Müdürlüğüne haber verdik. Bölgede hızla güvenlik önlemleri alındı. Bulunan kitabe ve taşlar, detaylı bir inceleme yapılmak üzere yakında yerinden alınarak müze yetkililerine teslim edilecek."
