Bir ilçeye il statüsü vermek kolay olabilir. Asıl mesele, o ilçeye yeni bir gelecek, güçlü bir ekonomi ve daha kaliteli kamu hizmetleri kazandırabilmektir.

Türkiye'nin idari yapılanmasının yeniden ele alınması ve 81 olan il sayısının 100'e, ilçe sayısının ise 1000'e çıkarılması yönündeki tartışmalar yeniden gündemde.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin kamuoyuna açıkladığı 100 İl 1000 İlçe projesinde, Mardin'in Midyat ilçesinin de il olması önerilen yerleşimler arasında bulunması, bölgemizde yeni bir tartışma ve beklenti oluşturdu.

Bahçeli'nin açıkladığı çalışma, 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulmasını öngörüyor. Ancak bu açıklamanın henüz yürürlüğe girmiş bir kanun veya kesinleşmiş bir devlet kararı olmadığını belirtmek gerekiyor. Nihai karar, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yasama sürecine bağlı.

Peki, Midyat gerçekten il olmalı mı?

Bu soruya cevap vermeden önce il olmanın ne anlama geldiğini doğru değerlendirmeliyiz.

Çünkü il olmak yalnızca kaymakamlık yerine valilik kurulması, birkaç kamu binasının açılması veya tabelaların değiştirilmesi değildir. İl olmak; yeni bir idari yapılanma, yeni bir bütçe düzeni, yeni kamu kurumları, yeni sorumluluklar ve yeni bir yönetim anlayışı demektir.

Midyat'ın il olması hâlinde sadece Midyat'ın değil, Mardin'in ve yeni ile bağlanması düşünülebilecek çevre yerleşimlerin de geleceği değişecektir.

MİDYAT'IN MEVCUT POTANSİYELİ

Midyat, sahip olduğu tarihî, kültürel ve ekonomik özellikleriyle sıradan bir ilçe değerlendirmesinin ötesinde ele alınmayı hak eden bir yerleşim merkezidir.

Tarihî taş evleri, telkâri sanatı, geleneksel çarşısı, kültürel mirası ve gastronomisi, Midyat'ın en önemli değerleri arasındadır.

Beyazsu gibi doğal güzellikler de bölgenin turizm potansiyelini desteklemektedir.

Bunun yanında Midyat'ın tarım, hayvancılık, ticaret, el sanatları ve hizmet sektöründeki faaliyetleri de ekonomik yapısının önemli parçalarıdır.

Farklı kültürlerin ve inanç topluluklarının yüzyıllardır bir arada yaşadığı Midyat, bu yönüyle yalnızca yerel değil, uluslararası ölçekte tanıtılabilecek bir kültür merkezidir.

Ancak bir yerleşimin tarihî ve kültürel zenginliği, tek başına il olması için yeterli değildir.

İl olma potansiyeli değerlendirilirken nüfusun yanı sıra ekonomik üretim kapasitesine, ulaşım imkânlarına, coğrafi konuma, çevre yerleşimlerle ilişkilerine, kamu hizmetlerine erişim ihtiyacına ve mali sürdürülebilirliğine bakılmalıdır.

İL OLMANIN EN ÖNEMLİ GEREKÇELERİNDEN BİRİ: KAMU HİZMETLERİNE ERİŞİM

İl statüsüne geçilmesiyle Midyat'ta valilik ve il düzeyinde kamu kurumlarının kurulması gündeme gelecektir.

İl Millî Eğitim Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü, İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü gibi kurumların oluşturulması, karar ve koordinasyon süreçlerinin yerelde yürütülmesine katkı sağlayabilir.

Vatandaşların bazı işlemler için Mardin merkezine gitme ihtiyacı azalabilir. Kamu kurumları arasındaki koordinasyon kolaylaşabilir.

Ancak burada bir ayrıntıyı unutmamalıyız: Midyat'ta bugün de ilçe düzeyinde çok sayıda kamu kurumu faaliyet göstermektedir. İl olmak, bütün kamu hizmetlerinin ilk defa Midyat'a gelmesi değil, mevcut teşkilatın il düzeyinde yeniden yapılandırılması anlamına gelecektir.

EKONOMİK VE BÖLGESEL MERKEZ OLMA POTANSİYELİ

Midyat'ın il olması tartışılırken çevresindeki yerleşimlerle ilişkileri de değerlendirilmelidir.

Dargeçit, Nusaybin, Ömerli, İdil, Gercüş ve Savur gibi yerleşimlerle ulaşım, ticaret, sosyal ilişkiler ve kamu hizmetlerine erişim bakımından kurulabilecek bağlantılar araştırılmalıdır.

Bu yerleşimlerin tamamının yeni ile bağlanması gerektiğini söylemek için henüz yeterli veri bulunmamaktadır. Ancak Midyat'ın bölgesel hizmet merkezi olma potansiyeli üzerinde durulması gerekir.

PEKİ, İL OLMAK KALKINMA GARANTİSİ Mİ?

Elbette değil.

Yeni bir il demek, yeni kamu binaları, personel, araçlar, lojmanlar, işletme giderleri ve önemli bir bütçe ihtiyacı demektir.

Bu kaynakların nereden karşılanacağı, yeni ilin kendi gelirleriyle ne ölçüde ayakta kalabileceği ve kurulacak kurumların ne kadar verimli çalışacağı hesaplanmalıdır.

Üstelik Midyat bugün Mardin Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisindedir. İl olması hâlinde büyükşehir sisteminden ayrılmasının mali ve idari sonuçları olacaktır.

Dolayısıyla mesele sadece Midyat'ın ne kazanacağı değildir. Mardin'in ne kaybedeceği, yeni ilin hangi imkânlara sahip olacağı ve çevre yerleşimlerin bu değişimden nasıl etkileneceği de araştırılmalıdır.

Bana göre Midyat'ın il olması tartışmasında öncelikle şu soruya cevap verilmelidir:

Biz yeni bir il mi kurmak istiyoruz, yoksa daha güçlü, daha üretken ve vatandaşına daha iyi hizmet sunan bir bölge mi oluşturmak istiyoruz?

Bu iki hedef birbiriyle örtüşebilir. Ancak bunun için il kurulması kararının ekonomik, idari ve sosyal bir kalkınma planıyla desteklenmesi şarttır.

Unutmayalım; bir ilçeye il tabelası asmakla kalkınmış bir şehir meydana gelmez.

Asıl başarı, o tabelanın arkasına güçlü bir ekonomi, nitelikli eğitim, kaliteli sağlık hizmetleri, istihdam ve yaşanabilir bir şehir koyabilmektir.

Midyat'ın il olma tartışması da tam olarak bu anlayışla yürütülmelidir.

Sonraki yazımızda Midyat İl Olursa Neler Kazanır, Neler Kaybeder?

Sağlıcakla kalın